Auteur: Ernst Leeftink

door

De zondag en de tweede kerkdienst (1)

Op zondag ga je twee keer naar de kerk. Zo is het binnen alle soorten gereformeerde kerken in Nederland sinds de Reformatie geweest. In 1571 sprak de eerste Nationale Synode van Emden dit al uit. ’s Morgens was de kerkdienst vooral een viering en werd er uit de Bijbel gepreekt. ’s Middags stond in de kerkdienst het onderwijs in de bijbelse leer centraal en werd er uit de Heidelbergse Catechismus gepreekt.

De tweede kerkdienst staat al jaren onder druk. Dat heeft verschillende oorzaken. De corona-crisis heeft in veel gevallen voor de genadeklap gezorgd. Veel kerken gingen over op één online-kerkdienst met maximaal 30 kerkgangers zonder gemeentezang. Zo langzaam aan neemt het aantal kerkgangers dat de zondagse dienst mag bezoeken weer toe. Maar in veel plaatsen is de tweede kerkdienst nog niet opgestart. Sommige kerkenraden bezinnen zich erop. Andere kerkenraden hebben de knoop doorgehakt en de middagdienst afgeschaft.

Aan de andere kant hebben veel kerkleden de zondagse kerkdienst(en) echt gemist. Onlangs verscheen het boekje Daarom ga ik naar de kerk van ds. A.A.F. van de Weg. Hij geeft daarin op een positieve manier aan, waarom we (weer) naar de kerk zouden moeten gaan. Volgens hem is de kerk als Gods huis een plaats van ontmoeting, allereerst met God, maar ook met elkaar en met jezelf.

Dat christenen op zondag bij elkaar komen doen ze op grond van de Bijbel. In de Tien Geboden roept God de mensen die in Hem geloven op, om één keer per week een dag apart te zetten om bij Hem, onze Schepper en Bevrijder, tot rust te komen. Sinds de opstanding van Jezus op de eerste dag van de week doen christenen dat op zondag.

Niet alle christenen zijn ervan overtuigd dat het ritme van 1 op 7 nog steeds geldt. Zij vinden dat de inhoud van het Vierde Gebod vooral betekent, dat je je rust bij Jezus Christus moet zoeken en daar bewust tijd voor vrij moet maken. Maar de meeste christenen houden vast aan een wekelijkse rustdag. Dat lijkt mij logisch, want de eerste niet-joodse christenen deden dat ook in een romeins-griekse samenleving die helemaal geen wekelijks ritme kenden.

Op zondag ga je dus als christen naar de kerk. Het is de kerkenraad die namens Jezus, onze Heer, de gelovigen daartoe uitnodigt en oproept. Maar waar staat in de Bijbel dat je op zondag twee keer naar de kerk moet? Ik wil in deze eerste blog vier visies noemen. En daarachter hoe kerken daar dan mee om zouden moeten gaan.

  1. Twee keer op zondag naar de kerk is geen verplichting. Iedereen is daarin volledig vrij. De kerkenraad belegt niet actief een tweede dienst. Het initiatief om al of niet iets te organiseren ligt bij de gemeenteleden.
  2. Twee keer op zondag naar de kerk is geen verplichting. Het wordt wel aanbevolen. De kerkenraad belegt wel een tweede dienst. De invulling ervan en de doelgroep die men wil bereiken is variabel.
  3. Twee keer op zondag naar de kerk is een goede invulling van het Vierde Gebod. De kerkenraad motiveert de kerkleden met concrete oproepen om de tweede dienst zo veel mogelijk te bezoeken.
  4. Twee keer op zondag naar de kerk is een bijbels gebod. De kerkenraad roept de gemeente op om op deze manier de zondag als rustdag en dag van de Heer te heiligen. Gemeenteleden die maar één keer naar de kerk komen worden vermaand om niet langer naar eigen inzicht en goeddunken de zondagmiddag in te vullen.

Bij het nadenken over deze vier visies op de tweede kerkdienst, hoort eerst nog een voorvraag: Hoe kijk ik als christen tegen de zondag aan? Wat maakt de zondag speciaal voor mij?

door

Psalm 47 – een lied voor Hemelvaart én Pinksteren

Veel mensen vinden Psalm 47 een mooie psalm. Ik ook. We zingen ‘m vaak op Hemelvaartsdag. Maar het is net zo goed een Pinksterpsalm. In Psalm 47 bezingt David hoe God onder gejuich omhoog steeg. Ja, jubelt hij: God heerst als koning over de volken, God zetelt op zijn heilige troon. Waar heeft David het dan over? Profetisch kijkt hij vooruit naar de Hemelvaart van onze Heer Jezus Christus en naar de uitstorting van de Heilige Geest over heel de aarde.

De aanleiding voor zijn loflied was iets anders: de thuiskomst van de ark van God, die prachtige verbondskist, met goud overtrokken, met twee gouden engelen -de cherubs- er boven op en met de Tien Geboden, de staf van Aäron en een flesje manna erin. Die ark  is het symbool van Gods aanwezigheid en werd door David en de gelovige Israelieten feestelijk Jeruzalem binnengehaald. Lees het in 2 Samuël 6. Vanaf dat moment had het volk vrede. Heerste er rust. Was er bijna 80 jaar lang veiligheid. Want God woonde op de berg Sion én in de harten van de gelovigen.

‘Pinksteren’ van Mahboobeh Salem

De aanleiding voor zijn loflied was iets anders: de thuiskomst van de ark van God, die prachtige verbondskist, met goud overtrokken, met twee gouden engelen -de cherubs- er boven op en met de Tien Geboden, de staf van Aäron en een flesje manna erin. Die ark  is het symbool van Gods aanwezigheid en werd door David en de gelovige Israelieten feestelijk Jeruzalem binnengehaald. Lees het in 2 Samuël 6. Vanaf dat moment had het volk vrede. Heerste er rust. Was er bijna 80 jaar lang veiligheid. Want God woonde op de berg Sion én in de harten van de gelovigen.

In vers 6 van Psalm 47 zingt David: ‘Onder gejuich steeg God omhoog.’ David vindt dat geweldig. Daarom roept hij ons op in vers 7: ‘Zing voor God, zing een lied, zing voor onze Koning, zing Hem een lied!’ Dit is een voorafbeelding van de Hemelvaart van de Heer Jezus. Hij komt thuis en mag weer rechts van God plaatsnemen op zijn heilige troon.

In vers 8 en 9 van Psalm 47 zingt David: ‘God is Koning van heel de aarde, God heerst als Koning over de volken, God zetelt op zijn heilige troon.’ Ook daar is David enorm blij mee. Dus roept David ons weer op in vers 8b: ‘Zing een feestelijk lied!’  Dit is een voorafbeelding van Pinksteren. Want het effekt van de Hemelvaart van Christus is, dat Hij ons niet verlaat, maar Zichzelf op een andere manier teruggeeft. Namelijk door met zijn Geest mensen voor Zich te winnen, die Hem erkennen als hun Redder en die weer graag bij God, hun Vader en Koning, willen horen en bij ‘het volk dat Hij liefheeft’ (vers 5).

En wat doen dan die vorsten van de volken daar in Psalm 47? Dat zijn de groten van de aarde, de regeringsleiders. Ook die worden opgeroepen om in de rij te gaan staan achter Abraham. Die geloofde namelijk God op zijn woord en keek uit naar Jezus Christus, de nakomeling die God hem beloofd had (Galaten 3:16). Zo maakt God zijn belofte waar: ‘Door en in jou zullen alle volken op aarde gezegend worden.’ (Genesis 12:3 / Galaten 3:8).

Wat voor de groten op aarde geldt, geldt bij God voor iedereen, want in de hemel is wie op aarde de kleinste van allemaal was, nog groter, heeft Jezus Zelf eens gezegd.

Alleen, daar zijn we nog niet, in de hemel. Dus mag iedereen die op aarde in Jezus Christus gelooft, of je nu groot of klein bent, een schildwacht van Hem zijn. Opkomen en uitkomen voor zijn Naam. Feestelijk voor Hem paraderen en een erehaag voor Hem vormen.

Want, eindigt Psalm 47: Hoog is Hij verheven!

Psalm 47

1 Voor de koorleider. Van de Korachieten, een psalm.

2 Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang:

3 geducht is de HEER, de Allerhoogste, machtige koning van heel de aarde.

4 Volken dwong hij voor ons op de knieën, naties legde hij aan onze voeten.

5 Hij koos voor ons een eigen land, de trots van Jakob, het volk dat hij liefheeft. sela

6 Onder gejuich steeg God omhoog, de HEER steeg op bij hoorngeschal.

7 Zing voor God, zing een lied, zing voor onze koning, zing hem een lied:

8 God is koning van heel de aarde. Zing een feestelijk lied.

9 God heerst als koning over de volken, God zetelt op zijn heilige troon.

10 De vorsten van de volken zijn bijeen in het gevolg van Abrahams God.

Zijn schildwachten zijn ze op aarde. Hoog is hij verheven.

door

Oog voor detail – vrijdag 23 april 2021

Markus 16:15+20

Jezus zei tegen de elf: ‘Trek heel  de wereld rond en verkondig het Evangelie aan alle schepselen.’ En zij gingen op weg om overal het goede nieuws bekend te maken. De Heer hielp hen daarbij en zette hun verkondiging kracht bij met de tekenen die ermee gepaard gingen.

Twee details:

1/ Als iemand jou zou vragen: ‘Wat is het goede nieuws van de Bijbel?’ Welk antwoord zou jij dan geven?

2/Ken jij mensen die er op uit getrokken zijn om in andere landen het Evangelie van Jezus Christus te brengen? Wat vind je daarvan en hoe steun jij hen?

door

Oog voor detail – dinsdag 20 april 2021

Lukas 24:46-48

Jezus zei tegen zijn leerlingen: ‘Er staat geschreven dat de Messias zal lijden en sterven, maar dat Hij op de derde dag zal opstaan uit de dood, en dat in zijn naam alle volken opgeroepen zullen worden om tot inkeer te komen, opdat hun zonden vergeven worden. Jullie zullen hiervan getuigenis afleggen, te beginnen in Jeruzalem.’

Drie details:

1/ Hoe gemakkelijk laat jij je door anderen overtuigen?

2/ ‘Je zonden worden je vergeven’ – wanneer geldt dat voor jou?

3/ Van Jezus getuigen: waar zou jij beginnen?

door

Oog voor detail – vrijdag 16 april 2021

Matteüs 28:16+18

De elf leerlingen gingen naar Galilea, naar de berg waar Jezus hen had onderricht. Jezus kwam op hen toe en zei: ’Mij is alle macht gegeven in de hemel en op de aarde.’

Twee details:

1/ Waar, wanneer en door wie heb jij het meeste over Jezus geleerd?

2/ Wat merk jij vandaag van de macht die Jezus heeft? Waar zie je die macht vooral in?

door

Oog voor detail – 13 april 2021

Johannes 20:19-23

Op de avond van die eerste dag kwam Jezus in hun midden staan en zei: ‘Ik wens jullie vrede!’ Na deze woorden toonde Hij hun zijn handen en zijn zijde. De leerlingen waren blij omdat ze de Heer zagen. Nog eens zei Jezus: ‘Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader Mij heeft uitgezonden, zo zend Ik jullie uit.’ Na deze woorden blies Hij over hen heen en zei: ‘Ontvang de Heilige Geest. Als jullie iemands zonden vergeven, dan zijn ze vergeven; vergeven jullie ze niet, dan zijn ze niet vergeven.’

Drie details:

1/ Hoeveel vrede heb jij in je hart?

2/ Hoe vergevingsgezind ben jij?

3/ Wanneer hoef je iemand niet te vergeven, denk je?

door

Oog voor detail in de week van Pasen – vrijdag 9 april 2021

Markus 16: 9-14

Toen Jezus vroeg op de eerste dag van de week uit de dood was opgestaan, verscheen hij eerst aan Maria uit Magdala, bij wie hij zeven demonen had uitgedreven. Ze ging het nieuws vertellen aan de mensen die hem hadden vergezeld en die nu om hem treurden en rouwden. Toen ze hoorden dat Hij leefde en dat zij Hem had gezien, geloofden ze het niet. Daarna verscheen Hij in een andere gedaante aan twee van hen toen ze buiten de stad aan het wandelen waren. Ze gingen terug en vertelden het aan de anderen; maar ook zij werden niet geloofd. Ten slotte verscheen Jezus aan de elf terwijl ze aan het eten waren, en Hij verweet hun hun ongeloof en halsstarrigheid, omdat ze geen geloof hadden geschonken aan degenen die hem gezien hadden nadat Hij uit de dood opgewekt was.

Eén detail:

1/ Hoe moeilijk vind jij het om te geloven dat Jezus echt is opge-staan? Wanneer brak dat geloof voor het eerst echt bij je door?

door

Oog voor detail – Derde Paasdag 6 april 2021

Lukas 24:2-6

Op de eerste dag van de week gingen de vrouwen bij het ochtendgloren naar het graf met de geurige olie die ze bereid hadden. Bij het graf aangekomen, zagen ze echter dat de steen voor het graf was weggerold, en toen ze naar binnen gingen, vonden ze het lichaam van de Heer Jezus niet. Hierdoor raakten ze helemaal van streek. Plotseling stonden er twee mannen in stralende gewaden bij hen. Ze werden door schrik bevangen en sloegen de handen voor hun ogen. De mannen zeiden tegen hen: ‘Waarom zoekt u de Levende onder de doden? Hij is niet hier, hij is uit de dood opgewekt.

Drie details:

1/ Schrik op schrik voor de vrouwen. Wat maakt jou erg bang?

2/ Op welke manier kun jij vandaag Jezus met geurige olie vereren? 

3/ Hoe blijft Jezus ‘de Levende’ in jouw leven?

door

De laatste eer voor onze veel te vroeg gestorven Heer – Stille Zaterdag

Jezus ontvangt de laatste eer. Hij wordt begraven door twee mannen, Jozef van Arimatea en Nikodemus, kun je lezen in Johannes 19:38-42. Twee mannen die in Jezus op z’n minst een profeet hebben gezien. Of misschien wel gedacht hebben dat Hij de lang beloofde Messias, de lang verwachte Zoon van David was. Zíj zorgen ervoor, dat Jezus toch nog een eervolle begrafenis krijgt. Erg eervol zelfs. Lang hebben ze zich gedeisd gehouden, uit angst voor de joodse religieuze leiders.

Maar nu … nu komen ze tevoorschijn! Jozef van Arimatea was een rijke man en had nog maar kort geleden voor zichzelf een nieuw rotsgraf laten uithouwen, vlak bij Golgota. Nu wil hij het gebruiken voor de begrafenis van Jezus, die “een machtig profeet was in woord en daad, in de ogen van God en van het hele volk” en van wie hij net als de Emmaüsgangers had gehoopt “dat Hij degene was die Israel verlossen zou.” Jozef kocht ook een aantal prachtige, kostbare doeken om het lichaam van Jezus in te wikkelen, van zuiver linnen en Nikodemus zorgde voor meer dan 30 liter geurige olie om het dode lichaam van Jezus te balsemen. Zo bewijzen zij de laatste eer aan hun zo tragisch en veel te vroeg gestorven Heer. Wat vind je daarvan? Ik vind het triest en mooi tegelijk.

Triest

De begrafenis maakt onderdeel uit van de vernedering die onze Heer Jezus moest ondergaan. En wel om twee redenen. Allereerst dit: ook het graf hoort bij de gevolgen van de zonde. Het maakt de dood definitief. De laatste dagen of uren of minuten van iemands leven, als je moet sterven, dat is het zwaarst. Dat was bij Jezus helemaal zo – daar aan het kruis door God verlaten. Maar het moment van begraven is voor de nabestaanden net zo zwaar – nu is het afscheid definitief. En ook al riep Jezus ‘Het is volbracht’ – ook die schande heeft Hij voor ons gedragen.

Maar er is nog iets, wat voor Christus heel vernederend is. Jozef en Nikodemus, en ook de vrouwen die met hen meegekomen waren, hielden allemaal heel veel van Hem. Maar toch was Jezus de meest onbegrepen persoon die ooit begraven is. Als er al een paar woorden gesproken zijn door Jozef of door Nikodemus, wat zouden ze dan gezegd hebben? Zouden ze Hem herinneren zoals Hij werkelijk was – de Zoon van God die gekomen is als Messias om zijn volk te bevrijden van hun zonden? De Mensenzoon die Zelf meerdere keren gezegd had dat Hij zijn leven zou geven als losprijs voor velen? En dat Hij na drie dagen uit de dood zou opstaan? Nee. Ze nemen afscheid van Hem als een mens onder de mensen.  Het is met Jezus gegaan zoals het met alle mensen gaat: iedereen zal eens sterven – ook al is het deze keer veel tragischer en onrechtvaardiger dan bij de meesten. Wat een vernedering van Jezus onze Heer! Tijdens zijn leven op aarde zag je regelmatig nog iets van zijn goddelijke kracht en werd dat ook erkend door vriend en vijand. Maar nu gaat zijn godheid volkomen schuil achter zijn sterfelijke lichaam. En begrijpen zijn vrienden helemaal niets van zijn dood. Zelfs de vijanden van Jezus zijn meer bezig met zijn opstanding. Zij vragen Pilatus om bewaking van het graf.

Dus ja, ze hebben veel van Jezus gehouden. Ze zullen Hem nooit vergeten. En zijn voorbeeld roept om te dienen elke dag. Maar heel de begrafenis, het balsemen van het dode lichaam, de afspraak om daar na de sabbat mee verder te gaan – ze hebben er niets van begrepen waarom Jezus de weg naar Golgota moest gaan. Dat lag niet aan het onderwijs van Jezus. Door Hem was het koninkrijk van God  inderdaad dichterbij gekomen,  geloofde Jozef van Arimatea. En dat je opnieuw geboren moet worden om bij God te komen had Jezus Nikodemus al duidelijk gemaakt. Maar dat zijn dood voor beide noodzakelijk is, begrijpt niemand.

De laatste eer voor onze veel te vroeg gestorven Heer. Daarmee tonen Jozef en Nikodemus eerder hun liefde voor Jezus dan hun geloof in Hem. Eindelijk durven ze voor hun Heer uit te komen. Maar het is wel te laat. En dus een diepe vernedering voor onze Heiland.

Mooi

Tegelijk vind ik het ook mooi. Als een misdadiger is Jezus gekruisigd. Maar Hij krijgt een eervolle, ja, zelf rijke begrafenis. Daarin zie ik een stukje rechtvaardigheid van God glanzen nog vóór de opstanding op Pasen. Als alles volbracht is, hoeft de vernedering niet nog dieper door te gaan, bijvoorbeeld door Jezus met die twee andere misdadigers in een anonieme massagraf te gooien. Aan het kruis was Jezus het echte uitschot, door God verlaten, voor ons in de plaats. Maar zijn graf doet Hem alleen maar delen in de algemene schande van de dood. En dan zie je, hoe God het heeft geregeld: een nieuw, kostbaar uitgehouwen graf, nieuw kostbaar zuiver linnen en even kostbare balsemolie. Zoals in het Oude Testament alleen maar nieuw, perfect materiaal gebruikt mocht worden om de offers en het bloed en de toonbroden en al die andere heilige zaken op te leggen.

En dan hebben Jozef van Arimatea en Nikodemus, net zoals Maria met haar dure zalfolie, het nog niet begrepen en daarmee hun Heer teleurgesteld. Maar ze gaven Hem al hun dank en eer vanuit oprecht verdriet en omdat ze zoveel van Hem hielden. Dan is het beste nog niet goed genoeg. Want armen kun je altijd begraven, had Jezus gezegd, en Mij maar één keer. Want de graankorrel moet eerst sterven om veel vrucht te dragen.

Wij kunnen beter weten

Als je dat bedenkt vandaag, op deze Stille Zaterdag. Hoe groot is dan jouw dank en eer? Jozef en Nikodemus en de beide Maria’s bewezen de laatste eer aan hun te vroeg gestorven Heer. Ze zouden nooit vergeten wat Hij allemaal gedaan en gezegd had. Na zijn dood zou Hij voor altijd in hun hart blijven. Ze hadden beter kunnen weten.

Vandaag staan wij ook stil bij de dood van onze Heer. Hij stierf voor ons, zodat wij met en voor Hem leven. Wij wéten beter. Zal onze dankbaarheid dan niet veel groter zijn? Voor Hem die dood geweest en Hij leeft! Dankbaar, niet alleen voor zijn voorbeeld dat motiveert. Maar voor zijn verzoenend lijden en sterven dat voor jou en mij de weg naar God weer vrij maakt! Als je door de Heilige Geest opnieuw geboren bent, hoe diep zit het ‘Thank you, thank you, thank you’ in jouw hart?

Foto’s: http://www.LumoProject.com / https://www.freebibleimages.org